Bursa nr 3 Bursa nr 3

Kandydat na patrona

Tyburcy Chodźko

Urodził się 14 kwietnia 1840 roku w folwarku Wilejkowicze na Litwie jako syn Jana i Izabeli. Pochodził ze szlacheckiego rodu. Jego rodzice nie należeli do ludzi zamożnych, dlatego Tyburcy już od najmłodszych lat musiał pracować.

Przed 1860 rokiem Chodźko mieszkał i pracował w Dziewiętnicach w Guberni Wileńskiej jako sekretarz Ignacego Chodźko – powieściopisarza i pamiętnikarza.

Brał udział w Powstaniu Styczniowym za co w 1863 roku został zesłany do Wiatki. Po odbyciu kary, władze carskie nie pozwoliły mu wrócić do Wilna. Z zesłania powrócił na początku lat 70-tych XIX wieku. Za przywiezioną gotówkę otworzył zakłady fotograficzne w wielu miejscowościach: Piotrkowie Trybunalskim, Warszawie, Płocku, Druskiennikach, Ciechocinku, Wilnie i Łomży. To właśnie z Łomżą związany był najdłużej – 20 lat mieszkał i pracował w naszym mieście.

Mieszkając w Łomży Tyburcy Chodźko zajmował się nie tylko prowadzeniem zakładu fotograficznego. Był niestrudzonym i wybitnym działaczem społecznym. Zarządzał rachunkowością w Kasie Przemysłowców Łomżyńskich, był naczelnikiem Straży Ogniowej, członkiem dozoru kościelnego, członkiem gubernialnej komisji podatku przemysłowego. Udzielał się w łomżyńskim teatrze amatorskim, towarzystwach obywatelskich i wielu innych łomżyńskich instytucjach.

Zaczął budowę domu przy ulicy Zjazd 1 /obecnie Zjazd 3 – siedziba Bursy Szkolnej Nr 3/ , kiedy nadeszła wiadomość, iż może wrócić do Wilna. Budowa domu w Łomży została ukończona. Tyburcy Chodźko w roku 1907 sporządza testament i pisze: „czuję, że się zbliża śmierć. Wobec czego, mienie moje, zdobyte własną mozolną pracą składające się z nieruchomości w mieście Łomży przy ulicy Zjazd zapisuję i na wieczne czasy oddaję: Dochód z nieruchomości w mieście Łomży, a jeżeli zostaną sprzedane, procent od wziętego za tę nieruchomość kapitału, przeznaczam na stypendia dla dzieci płci męskiej Chodźków w ilości po trzysta rubli rocznie dla uczącego się”.

Podobno stypendia te były wypłacane do czasu wybuchu wojny /A. Dobroński/, a potem albo pieniądze przepadły albo zapomniano o testamencie. W istocie wolą Tyburcego Chodźko budynek miał służyć oświacie. Wykonawcą postanowień zawartych w testamencie został Witold Chodźko.

Tyburcy Chodźko zmarł 1908 roku w Wilnie, gdzie został pochowany na cmentarzu na Rossie. Kurier Warszawski z 31.08.1908 donosił:

„ W dniu 13 sierpnia 1908 roku zgasł w Wilnie po długich i ciężkich cierpieniach obywatel miasta Łomży, były właściciel zakładów fotograficznych w Łomży w Wilnie, w Druskiennikach śp. Tyburcy Chodźko, pracownik niezmordowany, szermierz postępu i pracy u podstaw działacz dla dobra społecznego niestrudzony”.

Do najbardziej znanych przedstawicieli rodziny Chodźków należą:

IGNACY /1794 – 1861/ powieściopisarz i pamiętnikarz;

ALEKSANDER /1804 - 1891/ orientalista, profesor języków i literatur słowiańskich;

LEONARD /1800 – 1871/ geograf, i historyk, wydał mapę rozbiorów Polski;

WITOLD /1875-1954/ lekarz, psychiatra, higienista, organizator i minister zdrowia II Rzeczpospolitej.

Budynek przy ulicy Zjazd posiada swoją wieloletnią historię. W okresie międzywojennym, gdy Łomża była największym ośrodkiem oświatowym północnego Mazowsza służył jako siedziba łomżyńskich instytucji edukacyjnych.

Przed rokiem 1923, do chwili wybudowania siedziby ordynariusza przy katedrze, mieszkał w budynku biskup łomżyński Romuald Jałbrzykowski.

Od 1923 do 1932 roku w budynku mieściło się Seminarium Żeńskie im. Narcyzy Żmichowskiej /Wincenciak W., Z dziejów kształcenia nauczycieli w Łomży, Łomża 1996, s. 28./.

W latach 1932 – 39 pomieszczenia znajdujące się w budynku prawdopodobnie wynajmowane były osobom prywatnym.

Od pierwszego dnia wojny przy ulicy Zjazd 1 został zorganizowany punkt informacyjno – opiekuńczy dla uciekinierów zza Narwi.

W okresie okupacji niemieckiej znajdowały się tu pomieszczenia biurowe władz niemieckich.

W roku szkolnym 1944/45 z inicjatywy Stanisławy Osieckiej w Zambrowie przy ulicy Białostockiej powstało gimnazjum i liceum z jedną klasą liceum pedagogicznego w organizacji której brał udział Eugeniusz Kraszewski.

W styczniu 1945 „Łomżyńskie władze przydzieliły względnie cały dom Chodźki przy ul. Zjazd 1” /Dzieniszewski K., Malanowska A., 380 lat szkoły średniej ogólnokształcącej w Łomży 1614 – 1994./ na siedzibę gimnazjum i liceum męskiego, późniejszego Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki. „W domu Chodźki uzyskano 12 sal lekcyjnych oraz pomieszczenia na kancelarię i bibliotekę. Przygotowano też dwie sale na drugim piętrze na internat żeński i dwie na parterze na internat męski. Na pierwszym piętrze budynku szkolnego zamieszkała dyrektor Stanisława Osiecka, zajmując tam pokój i kuchnię. W piwnicy zorganizowana została stołówka dla młodzieży internackiej i nauczycieli, wychowawców internatu”. Lekcje w domu Chodźki rozpoczęły się 1 marca 1945 roku, odbywały się dwie zmiany, a od maja 1945 na trzy.

Od 1948 roku w domu Chodźki mieścił się internat Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki, którym opiekował się Jan Wnorowski.

Po roku 1970 w budynku mieszczą się kolejno: internat Zespołu Szkół Budowlanych, internat Studium Nauczycielskiego, a następnie Dom Studenta Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie Oddział w Łomży.

W 1992 roku na mocy decyzji Kuratora Oświaty w Łomży Cezarego Kocona siedzibę w domu Chodźki otrzymała Bursa Szkolna Nr 3 /Akt założycielski 13/92 Bursy Szkolnej nr 3 w Łomży z dn. 29.06.1992/.

Od początku swojego istnienia budynek przy ulicy Zjazd 3 spełnia niezwykle ważną rolę w oświacie łomżyńskiej. Od wielu lat służy młodzieży jako miejsce zamieszkania i zdobywania wiedzy.

Do dziś spełnia swoje założone w testamencie Tyburcego Chodźko przeznaczenie – służy wychowaniu i kształceniu młodych pokoleń.